LotinKrillYangiLotin 1.0.1

Dasturdan o‘zbek tilidagi matnlarni yozuv shaklini almashtirishda va yangi lotin alifbosini joriy qilishda foydalanish mumkin!

Dastur haqida

Muallif: Dasturbek

Versiya: 1.0.0

Dasturdan o‘zbek tilidagi matnlarni yozuv shaklini almashtirishda va yangi lotin alifbosini joriy qilishda foydalanish mumkin!

Dasturni o‘rnatish

Siz dasturni Python loyihangizga pip orqali o‘rnatib foydalanishingiz mumkin.

pip install LotinKrillYangiLotin

Yoki githubdan klonlab foydalanishingiz mumkin.

git clone https://github.com/ddasturbek/LotinKrillYangiLotin.git

Dasturdan foydalanish

from LotinKrillYangiLotin import Almashtirish
# Obyekt yaratish
almashtir = Almashtirish()

print(almashtir.Lotinga('функция'))  # funksiya
print(almashtir.Krillga('geometriya'))  # геометрия
print(almashtir.YangiLotinga('shamol'))  # şamol

Funksiyalar faqat so‘zlarni emas balki matnlar shaklini ham almashtira oladi.

Birorta shaklga o‘tkazganda qolgan shakllarni o‘zi tanib oladi.

Ya’ni YangiLotinga funksiyasiga Lotincha yoki Krillcha matnlarni kiritsa bo‘ladi va aksincha.

from LotinKrillYangiLotin import Almashtirish
# Obyekt yaratish
almashtir = Almashtirish()

print(almashtir.YangiLotinga("Shu tizimni o‘rganish va ishlatish qobiliyatiga aytiladi."))  # Şu tizimni ōrganiş va işlatiş qobiliyatiga aytiladi.
print(almashtir.YangiLotinga("Шу тизимни ўрганиш ва ишлатиш қобилиятига айтилади."))  # Şu tizimni ōrganiş va işlatiş qobiliyatiga aytiladi.

Alifbo haqida

Yangi lotin yozuvi haqida taklif O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi tomonidan 'NORMATIV-HUQUQIY HUJJATLAR LOYIHALARI MUHOKAMASI PORTALI'ga muhokamaga qo‘yilgan.

• O‘zbek Lotin alifbosida 29 harf va bitta tutuq belgi (’) bor.
• O‘zbek Krill alifbosida shunga mos, ya’ni 30 ta harf va belgi bor.
• O‘zbek Yangi lotin alifbosida ham jami 30 ta harf va belgi bor.

Alifbo bilan to‘liq holda quyida tanishishingiz mumkin.

Harflarni almashtirishda foydalanilgan qoidalar manbalari:

1. O‘zbek lotin alifbosi qoidalari
2. Imlo va grammatika

Ee harfi

• Lotincha Ee harfi Krillchaga Ээ yoki Ее shaklida almashtiriladi.
• Lotincha Yeye harflar birikmasi esa Krillchaga faqat Ее shaklida almashtiriladi.
• Krillcha Ээ harfi Lotinchaga faqat Ee shaklida almashtiriladi.
• Krilcha Ее harfi Lotinchaga Ee yoki Yeye harf va harflar birikmasi shaklida almashtiriladi.

Krillcha Eе harfini lotinchaga o‘zgartirish qoidalari.

1. So‘zning boshida yoki unlidan keyin kelsa ye shaklida: егулик - yegulik, поезд - poyezd; ъ tutuq belgisidan keyin kelsa ъ olib tashlanadi va ye shaklida: подъезд - podyezd

2. Qolgan barcha holatlarda lotincha Ee shaklida o‘zgartiriladi.

Lotinchada Ee harfini krillchaga o‘zgartirish qoidalari.

1. So‘zning boshida va unlidan keyin kelsa Ээ shaklida: elak-элак, aeraport-аэропорт

2. Undosh harfidan keyin kelsa Ее shaklida: temir-темир, kel-кел, geometriya-геометрия; Yy undoshidan keyin kelsa Yy tushirib qoldirilib Ее shaklida yoziladi: yengil-енгил

---

Dasturni testlash natijalari

Dasturni testlab ko‘rish uchun wikipediadan quyidagi matn olindi (lotin va krillcha holatlardada).

Yozuv shakli	Belgilar soni	Matndagi birinchi gap
Lotin	8623	Til deb murakkab muloqot tizimiga yoki shu tizimni oʻrganish va ishlatish qobiliyatiga aytiladi.
Krill	8217	Тил деб мураккаб мулоқот тизимига ёки шу тизимни ўрганиш ва ишлатиш қобилиятига айтилади.
Yangi lotin	8319	Til deb murakkab muloqot tizimiga yoki şu tizimni ōrganiş va işlatiş qobiliyatiga aytiladi.

Bu manbadagi matn Yangi lotin yozuvida mavjud emas, shuning uchun uni Notepad dasturi orqali quyidagi harflari O‘o‘G‘g‘ShshChch -> ŌōḠḡŞşÇç ga almashtirildi va ushbu matn ham boshqa shakllar kabi fayl qilib testlash uchun saqlab olindi.

[1] обектив=obyektiv Turli manbalarda turlicha yozilgan: ob’ekt [dastur bu holatda to‘g‘ri ishlaydi].

Krillcha обектив so‘zi Lotin va Yangi Lotinga almashtirilganda obektiv shaklida alamshib qoldi, bunga sabab qoidalar, aslida Lotin va Yangi lotinda obyektiv bo‘lishi kerak.

Boshqa almashtirishlarda bunday holat kuzatilmadi, chunki boshqa Krillcha harflarda Ee harfi qoidalarga mos ravishda almashadi, ya’ni uning oldida keladigan so‘zga bog‘liq.