efatura-kontrol

GİB'e göndermeden önce e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-İrsaliye ve zarf dosyalarını GİB'in kendi kurallarıyla kontrol eder: OASIS UBL 2.1 XSD'si, GİB'in e-Fatura Paketi şematronu (498 kural, 41 kod listesi), satır/vergi/tevkifat/dip toplam aritmetiği ve imza yapısı. Her bulgu satır numarası, GİB'in özgün mesajı, Türkçe açıklama ve düzeltme önerisiyle gelir. Komut satırı, Python kütüphanesi ve MCP sunucusu; hiçbir veri ağa gitmez.

Validates Turkish UBL-TR e-invoices (e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye, envelopes) offline with the Revenue Administration's own XSD and schematron rules, plus arithmetic and signature-structure checks; explains every finding in Turkish with a fix. CLI, Python API and MCP server.

mcp-name: io.github.BerkantACUN/efatura-kontrol

$ efatura-kontrol dogrula fatura.xml
fatura.xml: GEÇERSİZ — 1 hata, 1 uyarı, 1 bilgi (fatura / TEMELFATURA / SATIS, 6.2 ms)
  HATA  sch-GeneralUnitCodeCheck-1 [satır 138]: Geçersiz unitCode niteliği : 'ADET'. Geçerli değerler için kod listesine bakınız.
        → Adet için C62, kilogram KGM, gram GRM, metre MTR, litre LTR, saat HUR, gün DAY, ay MON, kutu BX, paket PA, çift PR yazın.
  UYARI hesap-dip-odenecek [satır 134]: Ödenecek tutar vergiler dahil tutar − tevkifat + yuvarlama ile uyuşmuyor: yazılan 18.88, hesaplanan 17.88
        → Tevkifatlı faturada tevkifatı düşün; yuvarlama varsa PayableRoundingAmount yazın.
  BILGI imza-yok [satır 3]: Belge elektronik imza taşımıyor; GİB'e gönderilecek belgede XAdES imzası bulunmalıdır, taslak için normaldir

Neden

GİB'in şematronu XPath 2.0 ile yazılmış, üç dosyaya bölünmüş, 133 soyut kural ve parça-içerme kullanır; sıradan araçlarla (lxml, çoğu Python şematron kütüphanesi) çalışmaz. Bu yüzden entegratörler hatayı ancak GİB'e ya da özel entegratöre gönderince öğrenir. efatura-kontrol GİB'in şematronunu düzleştirip XSLT 3.0'a bir kez derler (SchXslt2), Saxon ile çalıştırır: belge başına 2–20 ms, GİB'in verdiği mesajın aynısı, üstüne satır numarası ve düzeltme.

Kurulum

uvx efatura-kontrol --help          # kurulumsuz
pip install efatura-kontrol         # ya da kalıcı

Python ≥ 3.10; bağımlılıklar lxml ve SaxonC-HE (saxonche, ~40 MB wheel; Windows, macOS, Linux). İlk çalıştırma şematronu derlerken ~0,5 s alır, sonrası milisaniyeler.

Komutlar

Belge türü kök elemandan ve cbc:ProfileID'den bulunur; EARSIVFATURA görünce e-Arşiv kuralları (type=earchive) uygulanır. --tur ile zorlanabilir.

MCP sunucusu

Claude Desktop / Claude Code / Cursor için:

{
  "mcpServers": {
    "efatura-kontrol": { "command": "uvx", "args": ["efatura-kontrol", "mcp"] }
  }
}

Araçlar (hepsi salt okunur): belge_dogrula(dosya|xml, tur), belge_ozeti(dosya|xml), bulgu_acikla(kod), kod_listesi(liste, ara), kod_listeleri(). Resmî MCP kayıt defterinde io.github.BerkantACUN/efatura-kontrol.

Python

from efatura_kontrol.kontrol import kontrol_et, ozet

rapor = kontrol_et("fatura.xml")  # ya da bytes, tur="earsiv"
rapor.gecerli, rapor.sayim("hata"), rapor.sozluk()
for b in rapor.bulgular:
    print(b.seviye, b.kod, b.satir, b.mesaj, b.duzeltme)

Ne kontrol edilir

"Uyarı" GİB'in reddetmeyebileceği ama alıcının reddedeceği şeydir; "bilgi" imza durumu gibi notlardır. HKS (hal) faturalarında dip toplam kuralları farklı olduğundan aritmetik dip kontrolü atlanır.

Bulgu biçimi

{"kod": "sch-GeneralUnitCodeCheck-1", "seviye": "hata", "kaynak": "sematron",
 "mesaj": "Geçersiz unitCode niteliği : 'ADET'. …", "gib_mesaj": "…",
 "kural": "not(//cbc:UBLVersionID = '2.1') or contains($UnitCodeList, …)",
 "konum": "/Q{…}Invoice[1]/Q{…}InvoiceLine[1]/Q{…}InvoicedQuantity[1]/@unitCode",
 "satir": 138, "aciklama": "…", "duzeltme": "Adet için C62, …"}

Şematron bulgu kodları GİB'in soyut kural adından türetilir (sch-<KuralAdı>-<sıra>); GİB kural sırasını değiştirirse kod kayar, mesaj aynı kalır.

GİB'in kendi örneklerinde sonuç

UBL-TR 1.2.1 paketindeki örnekler (hiçbir şey değiştirmeden):

Yani araç GİB'in kendi paketindeki eskimiş örnekleri bile yakalıyor; ornekler/ altında düzeltilmiş, tam geçerli dört belge var.

Güncel kalma

araclar/paket_indir.py GİB paketlerini indirir (sha256 ile), efatura-kontrol derle kaynak şematronu düzleştirip derler, kod listelerini ve XSD'leri ekler/ altına yazar. CI her çalıştığında güncel GİB paketiyle üretilen çıktının repodakiyle aynı olduğunu doğrular; GİB paketi değiştiğinde iş kırmızıya döner ve yeni sürüm çıkar. Kullanılan paket sürümleri efatura_kontrol.PAKET içinde ve her raporun paket alanında.

Sınırlar

• İmza kriptografik olarak doğrulanmaz (sertifika, özet, zaman damgası); yalnız yapısı denetlenir.
• GİB'in canlı kontrolleri (mükellef kayıtlı mı, etiket geçerli mi, faaliyet kodu–KDV oranı eşleşmesi, mükerrer numara) bu araçta yoktur; bunlar ancak GİB sisteminde bilinir.
• e-Arşiv raporu (eArsivRaporu) ve e-Defter kapsam dışıdır (sonraki sürüm).
• "Geçerli" = GİB'in yayımladığı XSD ve şematronu geçer; GİB'in sistem tarafındaki ek kontrolleri için garanti değildir.

Kaynaklar

Paketler, sürümler, şematrona yapılan düzleştirme müdahaleleri ve GİB paketinde bulunan tutarsızlıklar: KAYNAKLAR.md. Değişiklikler: CHANGELOG.md.

MIT lisansı. GİB ile bir bağı yoktur; "GİB", "e-Fatura", "UBL-TR" ilgili kurumların adlarıdır.