tr-donati

English summary. tr-donati implements the minimum social and technical infrastructure ("donatı") area standards that Turkish spatial plans must meet: Annex 2 (EK-2) of the Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (Official Gazette 14 June 2014, no. 29030; annex as amended on 17 May 2017). It computes required areas for a planned population, checks a plan's land-use polygons (GeoJSON/CSV) against those standards with deficits, per-capita indicators and minimum parcel sizes, runs service-radius checks, and writes Turkish Markdown/CSV reports. Pure Python, no dependencies.

Türk imar planları için donatı alanı standartları. tr-donati, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin EK-2 tablosundaki ("Farklı nüfus gruplarında asgari sosyal ve teknik altyapı alanlarına ilişkin standartlar ve asgari alan büyüklükleri tablosu") kişi başı standartları ve asgari birim alanları veri olarak içerir ve bunlarla:

• planlanan nüfus için gerekli donatı alanlarını hesaplar (nüfus grubuna ve il/ilçe kapsamına göre),
• plan arazi kullanım poligonlarını (GeoJSON/CSV) okuyup sunulan ve gerekli alanları karşılaştırır, açıkları ve kişi başı göstergeleri verir,
• tesis parsellerini asgari birim alana göre denetler (ör. ilkokul ≥ 5.000 m², devlet hastanesi yatak başına 130 m²),
• EK-2 açıklama 9 ve 10'daki açık-yeşil alan kurallarını denetler,
• okul/park gibi tesisler için hizmet yarıçapı (etki alanı) analizi yapar (kuş uçuşu ya da kullanıcının verdiği ağ mesafeleri),
• Türkçe Markdown/CSV rapor üretir.

Standart tablosu veri tabanlıdır (JSON); yönetmelik sürümü ve tarihi tabloda kayıtlıdır ve tüm değerler kullanıcı tarafından değiştirilebilir. Saf Python, bağımlılık yok, Python 3.9+.

Kurulum

pip install tr-donati

Hızlı başlangıç (Python)

>>> import tr_donati as td
>>> {r.category: r.required_area for r in td.required_areas(120_000)}["acik_yesil_ilce"]
1200000.0
>>> td.population_group(120_000).label
'75.001 - 150.000'
>>> rep = td.check_compliance(
...     {"park": 80_000, "cocuk_bahcesi": 15_000, "ilkokul": 16_500},
...     population=10_000,
...     settlement_population=200_000,   # ilçe projeksiyon nüfusu -> nüfus grubu
... )
>>> green = rep.result("acik_yesil_ilce")
>>> green.required_area, green.provided_area, green.deficit
(100000.0, 95000.0, 5000.0)
>>> rep.result("ilkokul").deficit
3500.0
>>> td.check_parcel("ilkokul", 4_500, 200_000).status
'asgari alanın altında'

Plan dosyasından rapor:

import tr_donati as td

feats = td.read_plan("plan.geojson", code_field="KULLANIM")      # alan geometriden hesaplanır
summary = td.summarize(feats)                                     # varsayılan eşleştirme
rep = td.check_compliance(summary.provided, population=10_000, settlement_population=200_000,
                          parcels=summary.parcels, unmapped=summary.unmapped,
                          plan_area=summary.plan_area)
open("rapor.md", "w", encoding="utf-8").write(rep.to_markdown())

Daha fazlası için examples/quickstart.py ve examples/ornek_plan.geojson dosyalarına bakın.

Komut satırı

# EK-2 tablosu
tr-donati standartlar

# 120 000 kişi için gerekli alanlar
tr-donati ihtiyac --nufus 120000

# 10 000 kişilik plan, 200 000 nüfuslu ilçede; il bütünü kapsamında; CSV çıktı
tr-donati ihtiyac --nufus 10000 --yerlesme-nufusu 200000 --kapsam il --bicim csv

# Plan uygunluk denetimi (GeoJSON veya CSV)
tr-donati denetle examples/ornek_plan.geojson --nufus 10000 --yerlesme-nufusu 200000 \
    --kod-alani KULLANIM --kimlik-alani ADA_PARSEL --birim-alani YATAK -o rapor.md

# Kendi kodlarınız ve standartlarınızla
tr-donati denetle plan.csv --nufus 25000 --kod-alani KOD --alan-alani ALAN_M2 \
    --eslestirme eslestirme.json --standartlar cdp_standartlari.json --siki

# İlkokul etki alanı: konut adalarından 800 m
tr-donati erisim --tesisler plan.geojson --tesis-filtre-alani KULLANIM --tesis-filtre-degeri İlkokul \
    --talep plan.geojson --talep-filtre-alani KULLANIM --talep-filtre-degeri Konut \
    --agirlik-alani NUFUS --yaricap 800

--siki verildiğinde standart sağlanmazsa çıkış kodu 1 olur (CI/otomasyon için). --cografi / --projeksiyonlu koordinat türünü zorlar; verilmezse otomatik algılanır.

API özeti

Kategoriler ve tesis türleri

Kişi başı standart taşıyan kategoriler: anaokulu, ilkokul, ortaokul, ortaogretim (lise + diğer eğitim tesisleri, tabloda tek birleşik hücre), acik_yesil_ilce (10 m²/kişi), acik_yesil_il (il bütününde +5 m²/kişi), saglik, sosyal_kulturel, ibadet, teknik_altyapi (yol ve otopark hariç). otopark ve resmi_kurum EK-2'de standart içermez; yalnızca sunulan alan raporlanır (isterseniz with_overrides ile standart ekleyin).

Tesis türleri (örnek): anaokulu, ilkokul, ortaokul, gunduzlu_lise, yatili_lise, meslek_lisesi, ozel_egitim, halk_egitim, cocuk_bahcesi, oyun_alani, park, meydan, semt_spor_alani, botanik_parki, mesire_yeri, rekreasyon, kent_ormani, aile_sagligi_merkezi, devlet_hastanesi, saglik_kampusu, kulturel_tesis, sosyal_tesis, kucuk_ibadet_yeri, orta_ibadet_yeri, buyuk_ibadet_yeri, teknik_altyapi, otopark, resmi_kurum. Tam liste: tr-donati standartlar --json.

Eşleştirme dosyası

Kullanım adları normalize edilir ("Çocuk Bahçesi" → cocuk_bahcesi). Varsayılan eşleştirme tesis kimliklerini, etiketlerini ve yaygın eş anlamlıları (Kreş, ASM, Cami, Hastane, Trafo...) tanır. Kendi kodlarınız için:

{"mapping": {"1101": "park", "1204": {"ilkokul": 0.5, "ortaokul": 0.5}}}

veya CSV (kod;tesis;pay). Varsayılan olarak "İlköğretim alanı" ilkokul/ortaokul arasında %50-%50 bölünür; bu bir varsayımdır, gerekirse değiştirin.

Standartları değiştirme

Yönetmelik Md. 11/2 kentsel asgari standartların çevre düzeni planıyla belirlenebileceğini, EK-2 açıklama 13 ise asgari alan büyüklüklerinin ilgili bakanlık düzenlemelerine göre belirlenebileceğini söyler. Bu yüzden tüm değerler değiştirilebilir:

t = td.StandardsTable.default().with_overrides({
    "meta": {"annex_version": "X Çevre Düzeni Planı hükümleri"},
    "categories": {"acik_yesil_ilce": {"per_capita": [12, 12, 12, 12]}},
    "facilities": {"ilkokul": {"min_area": [[6000, 9000]] * 4}},
})

Değiştirilmiş tablo raporlarda "kullanıcı tarafından değiştirilmiştir" uyarısıyla belirtilir.

Yöntem ve kaynaklar

• Birincil kaynak: Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, RG 14/6/2014 sayı 29030, Md. 11 ve EK-2 (Değişik: RG 17/5/2017-30069). Değerler mevzuat.gov.tr'de yayımlanan resmi ek dosyasından (7.5.19788-ek.zip → EK-2.xlsx) aktarılmış, RG 22/1/2026-33145 değişikliği işlenmiş konsolide metinle karşılaştırılmıştır (EK-2 2017'den bu yana değişmemiştir). Kaynak bilgisi src/tr_donati/data/ek2_2017.json içindeki meta alanındadır; EK-2'nin 13 açıklaması aynen notes alanında yer alır.
• Nüfus grubu: EK-2 açıklama 1'e göre ilçe projeksiyon nüfusuyla seçilir (settlement_population). Gerekli alan = kişi başı standart × planlanan nüfus.
• Açık-yeşil alan kuralı (açıklama 9): çocuk bahçesi, oyun alanı, park, meydan ve semt spor alanı toplamı %75'in altına düşemez. Paydanın metinde açıkça belirtilmemesi nedeniyle paket bunu standardın %75'i (0,75 × 10 m²/kişi × nüfus) olarak denetler ve sunulan yeşil alan içindeki payı ayrıca raporlar.
• İl bütünü (açıklama 10): scope="il" ile hayvanat bahçesi, kent ormanı, ağaçlandırılacak alan, fuar ve hipodrom için +5 m²/kişi; toplam 15 m²/kişi kuralı denetlenir.
• Asgari birim alan: tablodaki aralığın alt sınırı asgari değer olarak kullanılır; yatak/ünit bazlı tesislerde alan = birim alan × yatak/ünit sayısı. Md. 11/3 ve açıklama 13 istisnaları nedeniyle bu kontroller uyarı niteliğindedir.
• Alan hesabı: projeksiyonlu koordinatlarda shoelace formülü; boylam/enlem koordinatlarında küre üzerinde Chamberlain & Duquette (2007, Some algorithms for polygons on a sphere, JPL 07-03) çizgi integrali (R = 6.371.008,8 m; elipsoide göre hata < ~%0,5). Kesin alan için verinizi TUREF/TM gibi metrik bir projeksiyona dönüştürün.
• Mesafe: düzlemde Öklid, coğrafi koordinatta haversine veya kullanıcı mesafe matrisi.

Sınırlamalar

• Hizmet yarıçapları yönetmelikte yoktur. DEFAULT_SERVICE_RADII (çocuk bahçesi 300 m, park 500 m, anaokulu 500 m, ilkokul 800 m, ortaokul 1.000 m, lise 1.500 m, ASM 1.000 m, ibadet yeri 500 m, semt spor alanı 1.000 m) planlama eğitiminde kullanılan gösterge değerlerdir; birincil kaynakla doğrulanmamıştır. Resmi değerlendirmelerde --yaricap ile kendi değerinizi verin.
• Kuş uçuşu mesafe gerçek yürüme mesafesini olduğundan kısa gösterir; ağ analizi sonuçlarını --mesafeler ile verebilirsiniz.
• Otopark ihtiyacı Otopark Yönetmeliği'ne tabidir ve bu pakette hesaplanmaz.
• Kaynak tabloda son nüfus grubu "501.000 +" olarak yazılmıştır; 500.001-500.999 aralığı bu gruba atanmıştır.
• Varsayılan eşleştirmedeki eş anlamlılar (ör. "Hastane" → devlet hastanesi, "İlköğretim" → %50 ilkokul + %50 ortaokul) varsayımdır.
• Koruma amaçlı imar planları (Md. 11/4), turizm alanları (Md. 11/5) ve 6306 sayılı Kanun planları (açıklama 11) için özel hükümler otomatik uygulanmaz.
• Bu araç karar desteği içindir; resmi plan onay ve denetim süreçlerinin yerine geçmez.

Akademik atıf

@software{eminoglu_tr_donati,
  author  = {Eminoğlu, Yusuf},
  title   = {tr-donati},
  year    = {2026},
  version = {0.1.1},
  url     = {https://github.com/YusufEminoglu/tr_donati_sdk}
}

Ayrıca bkz. CITATION.cff.

Lisans

MIT © 2026 Yusuf Eminoğlu. Bkz. LICENSE.