tr-tbdy

English summary. tr-tbdy computes the seismic design spectra of the Turkish Building Earthquake Code 2018 (TBDY 2018, Chapter 2) from the map spectral accelerations S_S and S_1 of a site and its local soil class: site coefficients F_S and F_1, S_DS, S_D1, corner periods, the horizontal, vertical and displacement elastic spectra, the earthquake design class (DTS), the building height class (BYS) and the reduced design spectrum. It is pure Python with no required dependencies, exports CSV/JSON and ships a Turkish command-line tool; documentation below is in Turkish.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) Bölüm 2 tasarım spektrumları.

Bir saha için AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan okunan harita spektral ivme katsayıları SS ve S1 ile yerel zemin sınıfı (ZA–ZE) verildiğinde tr-tbdy şunları hesaplar:

• Yerel zemin etki katsayıları FS ve F1 (Tablo 2.1, 2.2; sütunlar arasında doğrusal enterpolasyon),
• Tasarım spektral ivme katsayıları SDS, SD1 (Denk. 2.1),
• Köşe periyotları TA, TB ve TL = 6 s (Denk. 2.3),
• Yatay elastik tasarım spektrumu Sae(T) (Denk. 2.2),
• Yatay elastik tasarım yerdeğiştirme spektrumu Sde(T) (Denk. 2.4),
• Düşey elastik tasarım spektrumu SaeD(T), TAD, TBD, TLD (Denk. 2.5, 2.6),
• Bina Önem Katsayısı I ve Bina Kullanım Sınıfı BKS (Tablo 3.1),
• Deprem Tasarım Sınıfı DTS (Tablo 3.2),
• Bina Yükseklik Sınıfı BYS ve yükseklik aralıkları (Tablo 3.3),
• İsteğe bağlı: Deprem Yükü Azaltma Katsayısı Ra(T) (Denk. 4.1), azaltılmış tasarım spektrumu SaR(T) (Denk. 4.8), taban kesme kuvveti alt sınırı 0.04 I SDS (Denk. 4.19) ve Tablo 4.1'deki yerinde dökme betonarme sistemlerin (A11–A33) R ve D katsayıları.

Sonuçlar CSV/JSON olarak kaydedilir; matplotlib kuruluysa PNG grafik çizilir.

pip install tr-tbdy            # yalnızca standart kütüphane
pip install "tr-tbdy[plot]"    # + PNG grafik (matplotlib)

Python 3.9 veya üstü gerekir.

SS ve S1 değerlerini kullanıcı sağlar (https://tdth.afad.gov.tr/). Paket AFAD servislerine bağlanmaz, ağ erişimi yapmaz.

Hızlı başlangıç

from tr_tbdy import DesignSpectrum, Reduction, height_class, to_csv

sp = DesignSpectrum.from_map(ss=1.20, s1=0.35, soil_class="ZC")   # DD-2 düzeyi
sp.fs, sp.f1          # (1.2, 1.5)
sp.sds, sp.sd1        # (1.44, 0.525)
sp.ta, sp.tb, sp.tl   # (0.0729, 0.3646, 6.0)

sp.sae(1.0)           # 0.525 g      yatay elastik spektral ivme
sp.saed(0.1)          # 1.152 g      düşey elastik spektral ivme
sp.sde(1.0)           # 0.1305 m     elastik spektral yerdeğiştirme
sp.sae([0.0, 0.2, 2.0])               # liste de verilebilir

dts = sp.design_class(bks=3)          # '1'
height_class(30.0, dts)               # 4  (28 < HN <= 42)

red = Reduction.from_system("A11", bks=3)   # R = 8, D = 3, I = 1.0
sp.sar(1.0, red)      # 0.0656 g     azaltılmış tasarım spektral ivmesi

to_csv(sp, "spektrum.csv", reduction=red)   # T, Sae, SaeD, Sde, Ra, SaR

ZF sınıfı zeminlerde tablo değeri yoktur; sahaya özel zemin davranış analizinden elde edilen SDS ve SD1 ile spektrum kurulur:

sp = DesignSpectrum.from_design_coefficients(sds=1.10, sd1=0.60, soil_class="ZF")

Komut satırı

tr-tbdy spektrum --ss 1.2 --s1 0.35 --zemin ZC --bks 3 --sistem A11 \
                 --csv spektrum.csv --json spektrum.json --png spektrum.png
tr-tbdy katsayi --ss 0.875 --s1 0.25 --zemin ZD          # FS = 1.15, F1 = 2.10
tr-tbdy bys --hn 30 --sds 0.62 --bks 1                    # DTS = 2a, BYS = 4
tr-tbdy zemin --vs30 420                                  # ZC
tr-tbdy sistemler                                         # Tablo 4.1 (A grubu), BKS
tr-tbdy spektrum --sds 1.1 --sd1 0.6 --zemin ZF           # sahaya özel SDS/SD1

spektrum komutu özet değerleri ve periyot tablosunu (--adim, --tmax) yazdırır. Diğer seçenekler: --duzey DD-1..DD-4, --tutucu (enterpolasyon yerine iki komşu sütunun büyüğü), --R / --D (Tablo 4.1 dışındaki sistemler için), --pga / --pgv (yalnızca raporlama), --sessiz. python -m tr_tbdy de aynı şekilde çalışır.

Örnek çıktı (kısaltılmış):

SS = 1.200   S1 = 0.350
FS = 1.200   F1 = 1.500   (Tablo 2.1, 2.2)
SDS = 1.4400   SD1 = 0.5250   (Denk. 2.1)
TA = 0.0729 s   TB = 0.3646 s   TL = 6.0 s   (Denk. 2.3)
BKS = 3   I = 1   DTS = 1   (Tablo 3.1, 3.2)

   T [s]   Sae [g]  SaeD [g]   Sde [m]      Ra   SaR [g]
  0.0000    0.5760    0.4608    0.0000   3.000    0.1920
  0.3646    1.4400    0.3840    0.0476   8.000    0.1800
  1.0000    0.5250    0.1400    0.1305   8.000    0.0656

API özeti

Tablolar tr_tbdy.tables modülündedir (FS_TABLE, F1_TABLE, BYS_UPPER_LIMITS, STRUCTURAL_SYSTEMS, ...). fs_table= / f1_table= parametreleriyle kendi tablonuzu verebilirsiniz (ör. yönetmelik değişikliği).

Yöntem ve kaynaklar

Tüm tablo değerleri ve denklemler, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Resmî Gazete 18.03.2018, Sayı 30364 (Mükerrer), ek PDF metni (20180318M1-2-1.pdf) ile karşılaştırılarak doğrulanmıştır:

• 2.3.2.2, Denk. (2.1): SDS = SS · FS, SD1 = S1 · F1.
• 2.3.3.1, Tablo 2.1 / 2.2: FS (SS ≤ 0.25 … ≥ 1.50) ve F1 (S1 ≤ 0.10 … ≥ 0.60). "Tablolarda harita spektral ivme katsayılarının ara değerleri için doğrusal enterpolasyon yapılabilir." İlk sütunun altı ilk sütun, son sütunun üstü son sütun değerini alır.
• 2.3.4.1, Denk. (2.2), (2.3): Sae = (0.4 + 0.6 T/TA) SDS (0 ≤ T ≤ TA); SDS (TA ≤ T ≤ TB); SD1/T (TB ≤ T ≤ TL); SD1 TL/T² (T ≥ TL); TA = 0.2 SD1/SDS, TB = SD1/SDS, TL = 6 s.
• 2.3.4.2, Denk. (2.4): Sde(T) = T²/(4π²) · g · Sae(T), g = 9.81 m/s².
• 2.3.5, Denk. (2.5), (2.6): SaeD = (0.32 + 0.48 T/TAD) SDS; 0.8 SDS; 0.8 SDS TBD/T (TBD ≤ T ≤ TLD); TAD = TA/3, TBD = TB/3, TLD = TL/2. TLD'den sonra tanımlı değildir (kütüphane nan, tablolar boş değer döndürür).
• Tablo 3.1: I = 1.5 / 1.2 / 1.0 (BKS 1 / 2 / 3).
• Tablo 3.2: SDS < 0.33 → DTS 4(a); 0.33 ≤ SDS < 0.50 → 3(a); 0.50 ≤ SDS < 0.75 → 2(a); SDS ≥ 0.75 → 1(a); "a" BKS = 1 için. SDS, DD-2 düzeyindeki değerdir.
• Tablo 3.3: BYS 1–8 yükseklik aralıkları; DTS 3/3a ve 4/4a sütunları BYS 4–8 için ortaktır (birleştirilmiş hücreler).
• 4.2.1.2, Denk. (4.1): Ra = R/I (T > TB); Ra = D + (R/I − D) T/TB (T ≤ TB). 4.4.1, Denk. (4.8): SaR = Sae/Ra. Denk. (4.19): VtE ≥ 0.04 mt I SDS g.
• Tablo 4.1: A11–A33 yerinde dökme betonarme sistemlerin R, D ve izin verilen BYS değerleri.
• Tablo 16.1: Vs30 aralıkları (ZA > 1500, ZB 760–1500, ZC 360–760, ZD 180–360, ZE < 180 m/s).

Testler, bu formüllerle elle hesaplanmış örnekleri (ör. SS = 1.20, S1 = 0.35, ZC → SDS = 1.44, SD1 = 0.525, TB = 0.3646 s; SS = 0.875, S1 = 0.25, ZD → FS = 1.15, F1 = 2.10) ve tabloların yönetmelik metninden bağımsız olarak aktarılmış kopyalarını kullanır.

Sınırlamalar

• ZF zeminler için tablo yoktur: TBDY 2018 2.3.3.2 ve 16.5 uyarınca sahaya özel zemin davranış analizi gerekir; from_map(..., "ZF") SiteSpecificAnalysisRequired hatası verir.
• Sahaya özel spektrumlar (2.4) hesaplanmaz; bu spektrumlar standart spektrumun %90'ından küçük olamaz (2.4.1.2).
• soil_class_from_vs30 yalnızca Vs30'u kullanır. Tablo 16.1 sınır değerlerinin hangi sınıfa ait olduğunu belirtmez; kütüphane ASCE 7 ile aynı kuralı varsayar (760 → ZC, 360 → ZD, 180 → ZD, 1500 → ZB). SPT N60 ve cu ölçütleri, ZE'nin yumuşak kil koşulu ve ZF ölçütleri değerlendirilmez.
• --tutucu / method="conservative" yönetmelikte tanımlı bir yöntem değildir; iki komşu sütunun büyüğünü alan, isteğe bağlı bir yaklaşımdır.
• Tablo 4.1'in yalnızca yerinde dökme betonarme (A) grubu dahildir; önüretimli, çelik ve diğer sistemler için R ve D doğrudan verilmelidir. 4.3.4.5–4.3.4.7'deki devrilme momenti koşullarına bağlı R/D değişiklikleri, Bölüm 13 (yüksek binalar) ve deprem hesabının kendisi kapsam dışıdır.
• PGA ve PGV yalnızca raporlama için taşınır; Bölüm 2 standart spektrumunda kullanılmaz.
• Bu paket bir mühendislik yardımcısıdır; resmi proje hesaplarında sonuçlar yürürlükteki yönetmelik metniyle kontrol edilmelidir.

Akademik atıf

@software{eminoglu_tr_tbdy,
  author  = {Eminoğlu, Yusuf},
  title   = {tr-tbdy},
  year    = {2026},
  version = {0.1.1},
  url     = {https://github.com/YusufEminoglu/tr_tbdy_sdk}
}

Lisans

MIT © 2026 Yusuf Eminoğlu. İletişim: geospacephilo@gmail.com