TurkMorfBench

Turkish morphology benchmark for language models — 465,241 items, diagnostic reports, wug-test controls, tokenizer analysis. Dil modellerinin Türkçe morfoloji yetkinliğini ölçen kıyas — 465.241 madde, teşhis raporu, uydurma gövde kontrolü, tokenizer çözümlemesi.

Built by eCloud Tech. · code Apache-2.0 · data CC BY 4.0

pip install turkmorfbench

turkmorfbench olc --model ecloudtech/Erk-32B
turkmorfbench olc --uc http://localhost:8000/v1 --model my-model --isci 16

---

What it tells you / Ne söylüyor

Not a score. A diagnosis. / Puan değil, teşhis.

Real output from a 260-item run (forced choice, one open model served over an OpenAI-compatible endpoint):

ZORUNLU SEÇİM   161 / 260   %61.9

GÖVDE TÜRÜ
  gerçek gövde (real stems)          124/179   %69.3
  uydurma gövde (nonce/wug stems)     37/81    %45.7

KOVA (bucket)
  istisna_uyum_kirici                  0/12    %0.0     harmony-breaking loans
  ek_zinciri                           4/15    %26.7    suffix chains
  cati                                 5/11    %45.5    voice
  ad_cekimi                           33/48    %68.8    nominal case
  fiil_cekimi                         10/10    %100.0   verb inflection

SON SES (stem-final sound)
  t    6/18   %33.3                                     the lenition consonants
  ç    4/10   %40.0
  p    6/12   %50.0
  ünlü (vowel)  28/37  %75.7

HANGİ KURAL BİLİNMİYOR (which rule was violated)
  uyum (vowel harmony)          28   %28.3
  iyelik_unlu (buffer vowel)    22   %22.2
  zamir_n (pronominal n)        10   %10.1

When run against local weights, the report adds a tokenizer breakdown: accuracy split by whether the vocabulary kept the stem intact or fragmented it, and the measured cost of fragmentation in points. That block answers the question model developers actually ask — does my vocabulary break Turkish morphology? — and no other Turkish benchmark reports accuracy conditioned on tokenization.

---

Türkçe

Ne ölçüyor

Türkçe sondan eklemeli bir dildir ve ek seçimi katı kurallara bağlıdır: büyük ve küçük ünlü uyumu, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, kaynaştırma. Üstüne sözlüksel istisnalar biner: burun → burnu, ret → reddi, kalp → kalbi, buzdolabı → buzdolabına. Bir de okunuşa bağlı ekler: TCDD'yi, 2026'da.

TurkMorfBench bunların hepsini ayrı ayrı ölçer ve hangisinde düştüğünü söyler.

Kova	Anahtar	Madde	Ne sınıyor
ad paradigma yuvaları	ad_yuva	283.360	çokluk + iyelik + hâl yığını, zamir n'si
ad çekimi	ad_cekimi	166.307	7 hâl, ünlü uyumu, benzeşme, yumuşama, kaynaştırma
ek zinciri	ek_zinciri	8.351	1'den 8'e derinlik, ek sırası
fiil çekimi	fiil_cekimi	1.792	7 zaman/kip, olumsuzluk, geniş zaman istisnaları
yapım eki	yapim_eki	1.477	-lIk, -CI, -lI, -sIz, -sAl, -lAş, -lA
özel ad	istisna_ozel_ad	1.200	kesme işareti, yumuşamama (Sinop'a, Sinob'a değil)
birleşik isim	istisna_birlesik_isim	896	buzdolabına
çatı	cati	728	edilgen, dönüşlü, işteş, ettirgen
sayı	istisna_sayi	507	okunuşa göre ek (2026'da)
kısaltma	istisna_kisaltma	304	okunuşa göre ek (TCDD'yi)
ünlü düşmesi	istisna_unlu_dusmesi	177	burnu, aklı, nakdi · TDK doğrulamalı
uyum kırıcı alıntı	istisna_uyum_kirici	105	kalbi, rolü, kıraati · TDK doğrulamalı
ünsüz ikizleşmesi	istisna_ikizlesme	35	reddi, tıbbı, zıddı · TDK doğrulamalı
kaynaştırma istisnası	istisna_kaynastirma_istisna	2	suyu, neyi
toplam		465.241	14 kova

Neden uydurma (wug) gövde

Gerçek kelimede doğru ek üretmek ezberle de mümkündür: model kitabı biçimini külliyatta on binlerce kez görmüştür. Uydurma gövde (zakak, vısep, sövot) hiçbir külliyatta geçmez; model doğru eki ancak kuralı biliyorsa üretir.

Ölçtük: modeller gerçek gövdeyle uydurma gövde arasında 22-32 puan fark veriyor. Yani büyük ölçüde kuralı değil komşuluğu kullanıyorlar.

Ses ortamı kapsam dizeyi

Ek seçimini belirleyen eksenler önce çaprazlanır, gövdeler sonra o hücreleri doldurmak için üretilir: son ünlü (8) × son ses sınıfı (8) × hece sayısı (3) × iç uyum (2) = 320 hücre.

Bu kümenin 33 hücresinde Türkçede gerçek kelime yoktur. Gerçek kelimelerden kurulan bir kıyas oraları sınayamaz. Ölçtük: modeller tam o hücrelerde, ses bileşimi eşleştirildikten sonra bile, 22-23 puan daha kötü.

İki katman

Katman	Madde	Kimin için
cekirdek	1.856	dakikalar içinde koşar, kova dengeli, teşhis için
tam	465.241	tasarlanan kapsamın tamamı, manşet sayı için

Çekirdek kova dengelidir, yani tam kümenin yansız tahmini değildir; bilerek. En küçük kovada bile ölçülebilir bir sayı çıksın diye. İkisi karşılaştırılmaz.

Altın veri nereden gelir

Kural motorundan. Hiçbir aşamada bir dil modelinden gelmez.

Açık Türkçe morfolojik çözümleyicilerin doğruluğu %38-72 aralığında ölçülmüştür; böyle bir aracı altın kaynak yapmak külliyata %28-62 hata enjekte eder. Bu yüzden keyfi kelimeyi çözümlemiyoruz — altını inşadan belli olan maddeyi üretiyoruz. Sözlüksel düzensizlikler (hangi gövde yumuşar, hangisinde ünlü düşer) Zemberek sözlüğünden gelir (Apache-2.0); çözümleyicisi kullanılmaz.

Kural motorunun 282 elle yazılmış altın iddiası vardır ve hepsi geçer.

Üç istisna kovası TDK ile doğrulanmıştır

ünlü düşmesi, uyum kırıcı alıntı ve ünsüz ikizleşmesi kovalarının 317 maddesinin tamamının altını TDK Güncel Türkçe Sözlük ile birebir karşılaştırılmıştır. Sözlüğün madde başından sonra verdiği çekim ipucu (kıraat, -ti) altının kendisidir; TDK bir gövde için biçim vermiyorsa ya da birden fazla veriyorsa (hak → hakkı / hakki) o gövde kıyasa alınmaz.

Bu denetimi yapma sebebimiz, insan tavanı ölçümünde katılımcıların uyum kırıcı kovasında şans düzeyinin altına düşmesiydi. Ana dili Türkçe olan insanlar bir kurala şanstan kötü uyuyorsa, sorun insanda değil altındadır. Üç sistematik hata çıktı — olmayan yumuşamanın uygulanması (bidadi, doğrusu bidati), ince/kalın uyumun kaçırılması (aczı, doğrusu aczi), ikizleşirken ötümlüleşmenin atlanması (retti, doğrusu reddi) — hepsi sözlük bayraklarının eksikliğinden. Düzeltmeden sonra ölçülen insan doğruluğu 5,6 puan yükseldi.

İnsan tavanı — ikinci ölçüm

%73,0 [%64,7 – %80,6] · 5 geçerli değerlendirici, 437 yargı · toplama sürüyor

Aynı maddeler ana dili Türkçe olan kişilere soruluyor (morf.e-cloud.web.tr). Bu hâlâ bir ön okumadır: örneklem küçük, aralık geniş ve sayı katılımcı geldikçe güncellenecek. Aralık fonolojik hücre kümeli önyüklemeyle verilmiştir; madde düzeyinde hesaplansa %68,5–%77,3 çıkardı, çünkü aynı hücreye bağlı maddeler bağımsız gözlem değildir.

Önceki sürümde bildirdiğimiz %88,2 [83,1–91,8] geri çekilmiştir. İki sebebi var ve ikisi de bizim tarafımızda: (1) o sayı 3 değerlendiriciye dayanıyordu; beşe çıkınca ortalama düştü — geçerli kişilerin tek tek doğrulukları %85,1, %84,5, %75,0, %68,6 ve %53,2'dir, yani "tavan" tek bir sayıdan çok bir yelpaze. (2) o ölçümün yapıldığı madde havuzunun 520 maddesinden 257'si güncel kıyas verisinde yoktu — havuz bir önceki üretimden alınmıştı. Havuz 24 Eylül 2026'da güncel veriden yeniden kuruldu; artık her madde kıyasta karşılığı olan bir maddedir ve gövde/hücre kümelemesi yapılabilmektedir.

kesit	doğruluk	n
gerçek gövde	%74,6 [%70,0 – %78,8]	417
uydurma gövde	%40,0 [%16,7 – %61,1]	20

Uydurma gövdedeki insan performansı hakkında henüz bir şey söylemiyoruz. Önceki sürümde bildirdiğimiz "insan düşüşü 12 puan" iddiası da geri çekilmiştir: o sayı da, buradaki 34,6 puanlık nokta tahmini de onlarca yargıya dayanıyor ve aralık her iki yönde de sonuca izin vermiyor. Uydurma gövde karşılaştırması ancak ikisinin de bulunduğu kovalarda (ad_cekimi, ad_yuva, ek_zinciri) eşleştirilmiş olarak anlamlıdır; havuz bu amaçla her birinde 20 gerçek + 20 uydurma olacak şekilde dengelendi, ama yeterli yargı henüz birikmedi.

Katılımcı taraması — ölçümü koruyan asıl savunma. Doğruluk sayısı elenmeden hesaplanmaz. Üç ölçüt önceden yazılır ve sonuca bakılarak değiştirilmez: en az 10 cevap; soru başına medyan süre 3 saniyenin altındaysa kişi soruyu okumuyordur; doğruluğu kendi şans düzeyini (gördüğü maddelerin şık sayılarına göre hesaplanır) tek yönlü binom testiyle α = 0,001'de geçemeyen kişi bilgi taşımıyordur.

Bu tarama boşuna değil: 11 katılımcının 6'sı elendi, beşi hız ölçütünden. Bir katılımcı 111 soruyu 36 saniyede cevaplamıştı — soru başına 0,3 saniye. Hızdan elenen beş kişinin beşi aynı zamanda şans düzeyindeydi; iki bağımsız ölçüt aynı kişileri gösteriyor. Süre hesabında sıfır saniyelik aralıklar atılmaz: zaman damgaları saniye çözünürlüğünde olduğu için hızlı tıklamanın kanıtı tam da o sıfırlardır.

Yayımlanan sayıların tamamı insan_ozet.py tarafından üretilir; eşikler betiğin içinde yazılıdır.

Bağımsız dış sınav: UD ağaç bankaları

Kural motorunu kendi testleriyle sınamak döngüseldir — 282 altın iddiayı da biz yazdık. Motor ayrıca Universal Dependencies Türkçe ağaç bankalarına karşı koşuluyor (BOUN, IMST, Penn): başka ekiplerin elle etiketlediği, hakemli, bizim hiçbir şekilde etkilemediğimiz veri.

UD her kelimenin yüzey biçimini, sözlük biçimini ve biçimbirim özniteliklerini verir (kitabı / kitap / Case=Acc|Number=Sing); bu, bizim çağrımızın tam karşılığıdır. Üç bankanın da aynı etiketlediği 25.681 (gövde, yuva) çifti karşılaştırıldı:

ölçü	oran
ham uyum (UD metnini birebir tutturma)	%91,5
çekim uyumu (kesme/düzeltme imi normalleşmiş)	%93,9

Aradaki fark yazımdandır: UD özel adlarda kesme işareti kullanıyor (bey'in), bazı bölümleri Türkçe harfsiz (baliklarinin), düzeltme imi bankadan bankaya değişiyor. İkisi ayrı raporlanır; tek bir sayıya indirmek farkı gizler.

Bu sınav dört gerçek motor hatası buldu ve hepsi düzeltildi:

hata	UD'de	bizde
çokluk + 3. çoğul iyelik -lArı iki kez yazıyordu	gözlerini	gözlerlerini
vasıta hâli iyelikten sonra zamir n'si alıyordu	hedefiyle	hedefinle
su/ne kaynaştırmada y yerine s alıyordu	suyunu	susunu
düzeltme imli ünlüler (â î û) envanterde yoktu	rüzgâra	rüzgâre

Sonuncusu en genişi: â görünmez olduğu için rüzgârın son ünlüsü ü sanılıyor ve ince ek geliyordu. Düzeltmeden sonra UD uyumu 3,5 puan yükseldi.

Şıklar karıştırılmıştır

secenek listesinde altın rastgele bir konumda durur ve altin_sira kaçıncı olduğunu söyler. Karıştırma madde kimliğinden türetilir: aynı madde her üretimde aynı sırayı alır, sürümler arası karşılaştırma bozulmaz.

Bu 3.2.1'den önce böyle değildi — altın her maddede birinci şıktı. Zorunlu seçim kipinde şıklar tek tek puanlandığı için sıra sonucu etkilemiyordu ve gözden kaçmıştı; ama şıkları A/B/C diye harflendiren bir protokolde hep "A" demek %100 verirdi. İç tutarlılık denetimiyle yakalandı.

Aynı denetim ikinci bir kusur daha buldu: uydurma gövde üretici yalnız iki sözlük dosyasına bakıyordu, eskimiş ve gayriresmî sözlüklerdeki yirmi gövde "uydurma" sayılıp kıyasa girmişti. Wug testinin tek işi gövdenin hiçbir külliyatta geçmemesini garanti etmek; denetim artık bütün sözlüklere bakıyor.

Puanlama kuralı (3.3.0'da değişti)

Aday, log P(aday | istem) toplamının adayın karakter sayısına bölünmesiyle puanlanır. Ortak istem öneki puana girmez.

Önceki sürümler istem ve adayın birlikte oluşturduğu dizginin ortalama log-olasılığını alıyordu. Önek her adayda aynı ama jeton sayıları farklı; ortalama alınınca o sabit önek adaylar arasında farklı ağırlıklarla dağılıyor ve gerçek fark eziliyordu. Bir maddede aday toplamları −17,2 ile −25,6 arasında ayrışırken eski kural hepsini −5,1 ile −5,4 arasına sıkıştırıp yanlış adayı 0,08 farkla seçiyordu.

Kural beş aday arasından doğruluğa göre değil yanlılığa göre seçildi: ölçeği ölçülen şeye göre ayarlamamak için. Çeldiricilerin bir kısmı altından kısadır (eksik ek). Adayların uzunluğu farklı olan maddelerde altın %29,9 oranında en kısadır; yansız bir kural da o civarda en kısayı seçmeli:

kural	en kısayı seçme (hedef %29,9)
tüm dizgi ortalaması (eski)	%47,2 · %47,7
aday toplamı	%51,0 · %57,0
jetona bölünmüş	%47,5 · %48,7
karaktere bölünmüş	%39,4 · %43,2
koşulsuzla normalleştirilmiş	%39,2 · %45,0

İkinci ve bağımsız gerekçe: karakter sayısı jetonlayıcıdan bağımsızdır. Farklı sözlüklü modeller karşılaştırılırken jeton sayısına bölen bir ölçü, kelimeyi kaç parçaya böldüklerine göre modelleri farklı cezalandırır.

Kalan yanlılık gizlenmiyor: %39-43, hedef %29,9. Uzunluk etkisi azaldı ama sıfırlanmadı.

Uzak uç kullananlar için: /v1/completions yanıtında text_offset zorunludur; onsuz aday jetonları ayrılamaz. Uç bu alanı döndürmüyorsa ölçüm sessizce farklı bir şey hesaplamak yerine durur.

Kullanım

# yerel ağırlıklar
turkmorfbench olc --model ecloudtech/Erk-32B

# OpenAI uyumlu uç (vLLM, llama.cpp server, TGI…)
turkmorfbench olc --uc http://localhost:8000/v1 --model erk --isci 16

# tam katman, yalnız uydurma gövdeler, JSON rapor
turkmorfbench olc --model X --katman tam --govde uydurma --cikti rapor.json

# yalnız istisna kovaları
turkmorfbench olc --model X --kova istisna_unlu_dusmesi istisna_ikizlesme

turkmorfbench bilgi

İki kip vardır. Zorunlu seçim birincildir: altın biçim ile kural ihlali çeldiricileri arasından log-olasılıkla seçtirilir, ayrıştırma yoktur. Serbest üretim ikincildir ve "okunamadı" ile "yanlış" ayrı sayılır — bu ayrım olmadan bir ölçümümüz elli puan yanılmıştı.

---

English

What it measures

Turkish is agglutinative and suffix selection follows strict rules: two-way and four-way vowel harmony, consonant assimilation, consonant lenition, buffer consonants. On top of these sit lexical exceptions (burun → burnu, kalp → kalbi, ret → reddi) and pronunciation-driven suffixes (TCDD'yi, 2026'da — the suffix follows how the number is read).

TurkMorfBench measures each of these separately and tells you which one fails.

Why nonce (wug) stems

Producing the right suffix on a real word can be memorisation — a model has seen kitabı tens of thousands of times. A nonce stem (zakak, vısep) appears in no corpus; the model can only inflect it from the rule. We measure a 22-32 point gap between real and nonce stems: models are largely using lexical neighbourhood, not rules.

Designed coverage, not sampled coverage

The axes that determine suffix selection are crossed first — final vowel (8) × final-sound class (8) × syllable count (3) × internal harmony (2) = 320 cells — and stems are then generated to fill them. 33 of those cells contain no real Turkish word at all, so a benchmark built from real words is structurally blind there. Models score 22-23 points worse in those cells even after matching phonological composition.

Gold data never comes from a language model

Published open Turkish morphological analysers measure 38-72% accuracy; using one as ground truth would inject 28-62% error. Instead of analysing arbitrary words we generate items whose gold form follows by construction. Lexical irregularity flags come from the Zemberek dictionary (Apache-2.0); its analyser is not used. The rule engine carries 282 hand-written gold assertions, all passing.

The exception buckets are verified against TDK

All 317 items in the vowel-drop, inverse-harmony and consonant-doubling buckets carry a gold form checked character-for-character against the TDK Güncel Türkçe Sözlük. We ran this audit because native speakers scored below chance on the inverse-harmony bucket in the human-ceiling study — when native speakers do worse than guessing, the gold is what needs checking, not the speakers. It found three systematic errors inherited from incomplete lexicon flags (bidadi → bidati, aczı → aczi, retti → reddi). Measured human accuracy rose 5.6 points after the fix.

Human ceiling — second measurement

73.0% [64.7 – 80.6] · 5 valid raters, 437 judgments · collection ongoing

The same items are put to native speakers at morf.e-cloud.web.tr. This is still a preliminary reading: the sample is small, the interval wide, and the figure will be updated as more raters finish. The interval comes from a phonological-cell cluster bootstrap; computed per item it would read 68.5–77.3%, because items sharing a cell are not independent observations.

The 88.2% [83.1–91.8] reported in an earlier release is withdrawn. Two reasons, both on our side: (1) that figure rested on 3 raters; with 5 the mean fell — the individual accuracies of the valid raters are 85.1%, 84.5%, 75.0%, 68.6% and 53.2%, so the "ceiling" is a spread rather than a point. (2) 257 of the 520 items in the pool used for that measurement did not exist in the current benchmark data; the pool had been drawn from an earlier generation. It was rebuilt from current data on 24 September 2026, so every item now corresponds to a benchmark item and stem/cell clustering is possible.

slice	accuracy	n
real stems	74.6% [70.0 – 78.8]	417
nonce stems	40.0% [16.7 – 61.1]	20

We make no claim about human performance on nonce stems yet. The earlier "12-point human drop" claim is also withdrawn: that figure, and the 34.6-point point estimate here, both rest on a few dozen judgments and the interval permits no conclusion in either direction. The real/nonce contrast is only meaningful as a matched comparison inside the buckets that contain both (ad_cekimi, ad_yuva, ek_zinciri); the pool was rebalanced to 20 real + 20 nonce in each, but enough judgments have not yet accumulated.

Rater screening — the defence that protects the measurement. The accuracy figure is not computed before screening. Three criteria are fixed in advance and never adjusted after seeing the result: at least 10 answers; a median of under 3 seconds per question means the question was not read; and accuracy that fails to beat the rater's own chance level (computed from the option counts of the items they saw) on a one-sided binomial test at α = 0.001 carries no information.

The screening is not decorative: 6 of 11 raters were removed, five of them on the speed criterion. One had answered 111 questions in 36 seconds — 0.3 s per question. All five speed-removed raters were also at chance level; two independent criteria point at the same people. Zero-second gaps are not discarded when computing the median: timestamps have one-second resolution, so those zeros are precisely the evidence of click-through.

Every published figure is produced by insan_ozet.py; the thresholds are written into the script.

Confidence intervals: 465,241 items are NOT 465,241 independent observations

Items are not generated independently. One stem (kitap) yields dozens of items across the plural × possessive × case cross; one phonological cell (final vowel, final-consonant class, depth, harmony) binds hundreds of stems to the same rule. A model that misses lenition on kitap misses it across most items derived from that stem.

Item-level bootstrap ignores this: it treats each item as a separate observation, overstates the sample, and returns intervals that are too narrow. That is false precision, and it is the easiest place to attack a published figure.

turkmorfbench.istatistik moves the resampling unit from the item to the cluster. In the full set:

unit	clusters	items per cluster
stem	32,140	median 16
phonological cell	441	median 247, largest 18,594

The difference is not cosmetic. Under a pattern where model competence varies at the rule level — which is exactly what the benchmark sets out to measure — the design effect we measured is:

clustering	interval width	effective n
item	±0.12 pt	465,241
stem	2.0×	118,274
phonological cell	30.8×	491

Those figures come from a simulation; the real design effect depends on how correlated a real model's errors are within a cell. tasarim_etkisi() measures and reports it for every run.

Comparing two models by checking whether two separate intervals overlap is wrong: it throws away the paired design and can hide a real difference. esli_fark() resamples the difference directly.

Is the result an artefact of the scoring rule?

The scoring rule changed in 3.3.0 (see olcum.py) and the residual length bias was not hidden: the gold is shortest in 29.9% of items with unequal candidate lengths, while the chosen rule picks the shortest 39–43% of the time. That is not the real question. The real question is whether the result changes when the rule changes.

turkmorfbench.duyarlilik runs the model once, stores the raw sum, token count, character count and unconditional probability per candidate, and derives six rules from those three quantities: ham (raw), jeton (per token), harf (per character — the 3.3.0 choice), pmi, pmi_harf and esli (pairwise contrastive, Copeland). The model is not run six times.

The output states whether the sign of the difference between two systems is the same under all six rules. If it is, the residual length bias does not carry the finding; if it is not, we learn which finding depends on the rule before the reader does.

Independent external check: UD treebanks

Testing the rule engine against its own assertions is circular — we wrote those too. The engine is therefore also run against the Universal Dependencies Turkish treebanks (BOUN, IMST, Penn): hand-annotated, peer-reviewed data from other teams that we had no hand in. On the 25,681 (lemma, slot) pairs all three treebanks annotate identically, the engine reproduces the attested surface form for 91.5% verbatim and 93.9% once spelling is normalised (UD uses apostrophes on proper nouns, some sections are ASCII-folded, circumflex usage differs between treebanks).

The check found four real engine bugs, all fixed: -lAr written twice in the plural + 3rd-person-plural possessive slot (gözlerlerini → gözlerini), the pronominal n wrongly inserted before the instrumental (hedefinle → hedefiyle), the irregular buffer on su/ne (susunu → suyunu), and circumflex vowels (â î û) missing from the vowel inventory, which made the engine read the wrong vowel as final (rüzgâre → rüzgâra).

Two tiers

cekirdek (1,856 items, bucket-balanced, runs in minutes, for diagnosis) and tam (465,241 items, for the headline number). The core tier is deliberately not an unbiased sample of the full set — it is balanced so that even the smallest bucket yields a measurable estimate. Do not compare the two.

Modes

Forced choice is primary: gold versus rule-violation distractors, scored by log-likelihood, no output parsing. Free generation is secondary and reports "unreadable" separately from "wrong" — without that distinction one of our own measurements was off by fifty points.

---

Citation

@misc{turkmorfbench2026,
  title  = {TurkMorfBench: A Diagnostic Morphology Benchmark for Turkish Language Models},
  author = {{eCloud Tech.}},
  year   = {2026},
  url    = {https://github.com/ecloudtechnology/turkmorfbench}
}

Data: huggingface.co/datasets/ecloudtech/TurkMorfBench Code: github.com/ecloudtechnology/turkmorfbench

Keywords: Turkish NLP, Türkçe doğal dil işleme, morphology benchmark, morfoloji kıyası, vowel harmony, ünlü uyumu, wug test, agglutinative languages, LLM evaluation, dil modeli değerlendirme, tokenizer analysis, subword segmentation.

Güven aralığı: 465.241 madde, 465.241 bağımsız gözlem DEĞİLDİR

Kıyastaki maddeler birbirinden bağımsız üretilmez. Tek bir gövde (kitap) çokluk × iyelik × hâl çaprazından onlarca madde doğurur; tek bir fonolojik hücre (son ünlü, son ünsüz sınıfı, derinlik, uyum) yüzlerce gövdeyi aynı kurala bağlar. Bir model kitap gövdesinde yumuşamayı kaçırıyorsa, o gövdeden türeyen maddelerin çoğunda birlikte kaçırır.

Madde düzeyinde klasik önyükleme bunu görmezden gelir: her maddeyi ayrı bir gözlem sayar, örneklemi olduğundan büyük gösterir ve aralığı gereğinden daraltır. Bu, sahte kesinliktir ve yayımlanan bir sayının en kolay çürütülen yeridir.

turkmorfbench.istatistik yeniden örnekleme birimini maddeden kümeye taşır. Kümeler tam veri kümesinde şöyle dağılır:

birim	küme sayısı	küme başına madde
gövde	32.140	medyan 16
fonolojik hücre	441	medyan 247, en büyüğü 18.594

Fark önemsiz değil. Model yetkinliğinin kural düzeyinde değiştiği bir örüntüde — ki kıyasın ölçmeye çalıştığı tam olarak budur — ölçtüğümüz tasarım etkisi şudur:

kümeleme	aralık genişliği	etkin n
madde	±0,12 puan	465.241
gövde	2,0 kat	118.274
fonolojik hücre	30,8 kat	491

Bu rakamlar bir benzetimden gelir; gerçek tasarım etkisi, gerçek bir modelin hatalarının hücre içinde ne kadar ilintili olduğuna bağlıdır. tasarim_etkisi() bunu her koşumda ölçer ve bildirir.

from turkmorfbench.istatistik import kume_bootstrap, esli_fark, tasarim_etkisi
s = kume_bootstrap(maddeler, dogru, anahtar="hucre")     # gövde / hücre / gövde_görev
f = esli_fark(maddeler, a_dogru, b_dogru, anahtar="govde")   # iki sistemin FARKI

İki modeli karşılaştırırken iki ayrı aralığa bakıp "çakışıyor mu" demek yanlıştır: eşli tasarımın gücünü atar ve gerçek farkı gizleyebilir. esli_fark() farkı doğrudan örnekler.

Sonuç puanlama kuralına bağlı mı

3.3.0'da puanlama kuralı değişti (bkz. olcum.py) ve kalan uzunluk yanlılığı gizlenmedi: altın, uzunlukları farklı maddelerde %29,9 oranında en kısadır, seçilen kural %39–43 oranında en kısayı seçer. Asıl soru bu değil — asıl soru, kural değişince sonucun değişip değişmediğidir.

turkmorfbench.duyarlilik modeli bir kez koşturur, her aday için ham toplam, jeton sayısı, karakter sayısı ve koşulsuz olasılığı saklar, ve altı kuralı bu üç büyüklükten türetir: ham, jeton, harf (3.3.0'da seçilen), pmi, pmi_harf ve esli (ikili karşılaştırma, Copeland). Model altı kez koşmaz.

from turkmorfbench.duyarlilik import bilesen_topla, karsilastir, rapor
ka = bilesen_topla(arka_a, maddeler)
kb = bilesen_topla(arka_b, maddeler)
print(rapor(karsilastir(ka, kb, maddeler, "A", "B", anahtar="hucre"), "A", "B"))

Çıktı, iki sistemin farkının yönünün altı kuralın hepsinde aynı olup olmadığını söyler. Aynıysa kalan uzunluk yanlılığı bulguyu taşımıyor demektir; değilse hangi bulgunun kurala bağlı olduğunu okuyucudan önce biz bilmiş oluruz.