django-routines-tr

Django projeleri için tekrar kullanılabilir middleware, authentication backend ve yardımcı altyapı rutinleri.

Dil yönlendirmesi, admin erişim kontrolü, çok dilli slug yönetimi, e-posta ile giriş, görsel sıkıştırma ve rate limit aşımı loglama gibi tekrar eden altyapı kodlarını azaltmak için tasarlanmış, hafif ve production odaklı yardımcı araçlar içerir.

Özellikler

• Dil duyarlı yönlendirme middleware'i
• Admin erişim güvenlik middleware'i
• Çok dilli slug üretimi (LANGUAGES'a göre otomatik slug set etme)
• Unicode uyumlu çok dilli slug sistemi (Latin dışı alfabeler için otomatik destek)
• Çok dilli slug yönlendirme yardımcı fonksiyonu
• Alfabe otomatik tespitli coklu_slugify fonksiyonu
• E-posta ile giriş (authentication backend)
• Model ImageField görsellerini otomatik WEBP'e çevirme ve sıkıştırma yardımcı fonksiyonu
• Template'de dinamik görsel optimize etme (template filter) - Model ve Static dosya desteğiyle
• django-ratelimit entegrasyonu ile detaylı rate limit aşımı loglama

Kurulum

pip install django-routines-tr

Sonra settings.py dosyanıza INSTALLED_APPS kısmına ekleyin:

INSTALLED_APPS = [
    ...
    'django_routines',
]

Statik dosyalar için gerekli ayarlar (settings.py):

STATIC_URL = '/static/'
STATIC_ROOT = BASE_DIR / 'staticfiles'
STATICFILES_DIRS = [BASE_DIR / 'static']

Ana proje urls.py'da:

urlpatterns = [
    path('admin/', admin.site.urls),
    path('', include('django_routines.urls')),  # ← EKLE
]

Statik dosyaları topla:

python manage.py collectstatic --noinput

Not:
Görsel sıkıştırma yardımcıları için Pillow gereklidir. Paket bağımlılıkları içinde otomatik kurulur.

Middleware Kullanımı

settings.py dosyanıza middleware'leri ekleyin:

MIDDLEWARE = [
    ...
    "django_routines.middleware.language_redirect.LanguageRedirectMiddleware",
    "django_routines.middleware.admin_redirect.AdminRedirectMiddleware",
]

LanguageRedirectMiddleware

• URL'leri aktif dile göre otomatik olarak prefixler
• Static ve media yollarını hariç tutar
• settings.LANGUAGES ayarını dikkate alır
• Çift dil prefix oluşumunu engeller

AdminRedirectMiddleware

• /admin/ paneline sadece superuser erişimine izin verir
• Yetkisiz erişimlerde HTTP 404 döner
• Admin panelinin ifşa edilmesini azaltmaya yardımcı olur

Authentication

EmailBackend

Kullanıcıların e-posta adresi ile giriş yapmasını sağlar.

settings.py:

AUTHENTICATION_BACKENDS = [
    "django_routines.backends.email_backend.EmailBackend",
]

Örnek kullanım:

from django.contrib.auth import authenticate

user = authenticate(request, username="user@example.com", password="secret")
if user is not None:
    pass

Not: Kullanıcı modelinizde email alanının unique olması önerilir.

Unicode Uyumlu Slug Sistemi

Yeni sürüm ile birlikte slug sistemi Latin dışı alfabeleri otomatik olarak algılar ve uygun stratejiyi uygular:

• Latin alfabeler → ASCII slug üretir
• Arapça, Kiril, Yunanca, İbranice, CJK vb. → Unicode slug üretir
• Slug boş kalırsa fallback üretir
• settings.LANGUAGES değiştiğinde otomatik uyum sağlar
• Manuel dil listesi tutmaya gerek yoktur

Bu sayede:

• TR, EN, DE, ES, IT gibi Latin dillerde klasik SEO slug
• AR gibi dillerde anlamlı Unicode slug
• Google uyumlu yapı

coklu_slugify

Türkçe karakter desteği + alfabe otomatik tespiti + Unicode uyumlu slug üretimi sağlar.

from django_routines.i18n.slugify import coklu_slugify

slug = coklu_slugify("İstanbul Şehir Rehberi")
# istanbul-sehir-rehberi

slug_ar = coklu_slugify("دليل خدمات نقل المطار في تركيا")
# دليل-خدمات-نقل-المطار-في-تركيا

Teknik Özellikler

• Türkçe karakter normalizasyonu
• Unicode NFKC normalizasyonu
• Latin dışı alfabe otomatik tespiti
• allow_unicode=True otomatik aktivasyonu
• Boş slug durumunda fallback üretimi
• Uzunluk kontrolü

Unicode Slug URL Desteği

Unicode slug kullanılacaksa, Django'nun varsayılan <slug:slug> converter'ı yeterli değildir.

Bu nedenle paket içinde UnicodeSlugConverter tanımlanmıştır ve slugify.py içerisinde yer alır.

urls.py Kullanımı

from django.urls import path, register_converter
from django_routines.i18n.slugify import UnicodeSlugConverter
from . import views

register_converter(UnicodeSlugConverter, "uslug")

urlpatterns = [
    path("blog/<uslug:slug>/", views.blog_detay, name="blog_detay"),
]

Yapılması gereken tek değişiklik:

<slug:slug>  →  <uslug:slug>

Bu sayede:

• Arapça
• Rusça
• Yunanca
• Çince
• İbranice

gibi tüm Unicode slug'lar sorunsuz çalışır.

coklu_dil_slug_uygula

Modelinizde settings.LANGUAGES içinde tanımlı dillere göre otomatik slug üretir ve ilgili slug alanlarına set eder.

• Ana alan: isim → slug
• Diğer diller: isim_en → slug_en, isim_de → slug_de, isim_ar → slug_ar vb.
• Model üzerinde ilgili alan yoksa güvenli şekilde atlanır
• Slug üretimi için dışarıdan bir slugify_fonksiyonu alır
• Unicode alfabeler otomatik desteklenir

Örnek kullanım (model save içinde):

from django.db import models
from django_routines.i18n.coklu_dil_slug_save import coklu_dil_slug_uygula
from django_routines.i18n.slugify import coklu_slugify

class Blog(models.Model):
    isim = models.CharField(max_length=255)
    # allow_unicode=True → Arapça ve diğer Unicode alfabelerde slug üretimini destekler
    slug = models.SlugField(max_length=255, unique=True, blank=True, null=True, allow_unicode=True)

    def save(self, *args, **kwargs):
        coklu_dil_slug_uygula(
            nesne=self,
            baslik_alani="isim",
            slug_alani="slug",
            slugify_fonksiyonu=coklu_slugify,
        )
        super().save(*args, **kwargs)

slugdan_nesne_getir_veya_yonlendir

Slug üzerinden nesneyi bulur ve gerekirse doğru dil slug'ına yönlendirir.

Hangi dilde yazıldığı bilinmeyen bir slug ile geldiğinizde, tüm dil alanlarında arama yaparak nesneyi bulur.
Aktif dildeki slug farklıysa yönlendirme döndürür; doğruysa nesneyi döndürür.

Kullanım senaryosu: Standart slug tabanlı URL yapısı. Slug'ı siz çekmiyorsunuz, URL'den doğrudan geliyor.

from django_routines.i18n.slug_redirect import slugdan_nesne_getir_veya_yonlendir
 
def makale_detay(request, slug):
    nesne, redirect = slugdan_nesne_getir_veya_yonlendir(
        model=Makale,
        mevcut_slug=slug,
        url_adi="makale-detay",
    )
    if redirect:
        return redirect
 
    return render(request, "makale_detay.html", {"makale": nesne})

Redirect varsa view içinde önce redirect döndürülmelidir.

Görsel Sıkıştırma

resim_sikistir

Model üzerindeki bir ImageField alanını:

• Eski görsel değiştiyse eski_<upload_to>/ klasörüne taşır
• WEBP formatına çevirir
• max_kenar ile en büyük boyutu sınırlar
• max_kb altına düşene kadar kaliteyi optimize eder

Örnek kullanım:

from django.db import models
from django_routines.images.compress import resim_sikistir

class Urun(models.Model):
    resim = models.ImageField(upload_to="urun_resimleri/", blank=True, null=True)

    def save(self, *args, **kwargs):
        resim_sikistir(self, "resim", dosya_adi="urun", max_kb=200, max_kenar=1200)
        super().save(*args, **kwargs)

resim_optimize (Template Filter)

Template'de görüntülenecek resimleri dinamik olarak optimize eder. Hem Model ImageField'leri hem de Static dosyaları destekler.

Özellikler:

• WEBP formatına çevirip sıkıştırır
• İstenen genişlik ve kalite ayarlarını uygular
• URL döndürür; tarayıcı bu URL'e istek attığında görsel o an optimize edilip WEBP olarak servis edilir (1 yıllık Cache-Control ile)
• Orijinal dosya boyutu korunur, sadece görüntülenecek versiyon optimize edilir
• Model ImageField ve Static dosyalardan okuyan esnek yapı

Template'de kullanım:

{% load resim_optimize %}

<!-- Model ImageField - Default: 2000px genişlik, kalite 100 -->
<img src="{{ product.image|resim_optimize }}" alt="Ürün">

<!-- Model ImageField - Custom: 106px genişlik, kalite 85 -->
<img src="{{ product.image|resim_optimize:'106:85' }}" alt="Ürün">

<!-- Sadece genişlik: kalite varsayılan (100) kalır -->
<img src="{{ product.image|resim_optimize:'200:' }}" alt="Ürün">

<!-- Sadece kalite: genişlik orijinal boyutta kalır, resize yapılmaz -->
<img src="{{ product.image|resim_optimize:':90' }}" alt="Ürün">

<!-- Static dosya -->
<img src="{{ 'images/logo.png'|resim_optimize:'200:90' }}" alt="Logo">

<!-- Static dosya değişkenden -->
{% with static_file='images/banner.jpg' %}
    <img src="{{ static_file|resim_optimize:'1200:85' }}" alt="Banner">
{% endwith %}

Format: genişlik:kalite (ikisi de opsiyonel)

• genişlik = Piksel cinsinden (varsayılan: 2000, boş bırakılırsa orijinal boyut korunur, resize yapılmaz)
• kalite = 0-100 arasında (varsayılan: 100)

Console çıktısı (Debug):

✓ Resim: urunler/urun1.jpg | İstenen: 106x85 | Orijinal: (2000, 2000) | Sonuç: 12.45KB
✓ Resim: urunler/urun2.jpg | İstenen: 200x90 | Orijinal: (1500, 1500) | Sonuç: 28.67KB
✓ Resim: images/logo.png | İstenen: 200x90 | Orijinal: (800, 600) | Sonuç: 8.12KB

Nginx Arkasında Kullanım (Production)

resim_optimize'nin ürettiği URL'ler gerçek bir dosya uzantısıyla biter (örn. /optimize/genislik=2000/kalite=85/hero_resimler/bg-img-4-2.webp). Nginx'in önünde, statik dosyaları uzantıya göre yakalayıp cache header'ı ekleyen tipik bir location bloğu varsa:

location ~* ^.+\.(css|js|jpg|jpeg|gif|png|ico|webp|svg|woff2)$ {
    expires max;
}

bu blok proxy_pass içermediği için /optimize/... isteklerini de yakalar, diskte karşılığı olmayan bu "sanal" dosyayı bulamaz ve Django'ya hiç ulaşmadan 404 döner.

Çözüm: Bu bloğa try_files ile proxy'ye düşen bir fallback ekleyin:

location ~* ^.+\.(css|js|jpg|jpeg|gif|png|ico|webp|svg|woff2)$ {
    expires max;
    try_files $uri @proxy;
}

location @proxy {
    proxy_pass http://unix:/path/to/gunicorn.sock;
    proxy_set_header Host $host;
    # ... diğer proxy_set_header'lar, mevcut location / bloğunuzla aynı
}

Böylece gerçek static/media dosyaları eskisi gibi doğrudan nginx'ten hızlıca sunulur, resim_optimize gibi diskte fiziksel karşılığı olmayan dinamik uzantılı URL'ler otomatik olarak Django'ya proxy'lenir.

Filter Kodu

from django import template
from PIL import Image
import base64
from io import BytesIO
from django.conf import settings
import os

register = template.Library()

@register.filter
def resim_optimize(image_path, params="2000:85"):
    """
    ImageField için:     {{ product.image|resim_optimize:"106:85" }}
    Static dosyalar için: {{ 'urunler/resim.jpg'|resim_optimize:"106:85" }}
    
    Format: genişlik:kalite
    """
    if not image_path:
        return ''
    
    try:
        width, quality = params.split(':')
        width = int(width)
        quality = int(quality)
    except (ValueError, AttributeError):
        width = 2000
        quality = 85
    
    try:
        # ImageField mi yoksa string path mi kontrolü
        if hasattr(image_path, 'path'):
            # Django ImageField
            dosya_path = image_path.path
            dosya_adi = image_path.name
        else:
            # Static dosya string (örn: 'urunler/resim.jpg')
            dosya_path = os.path.join(settings.STATIC_ROOT, str(image_path))
            dosya_adi = str(image_path)
        
        # Dosya varsa kontrol et
        if not os.path.exists(dosya_path):
            print(f"✗ Dosya bulunamadı: {dosya_path}")
            return ''
        
        img = Image.open(dosya_path)
        orijinal_boyut = img.size
        
        # RGBA varsa RGB'ye çevir
        if img.mode in ('RGBA', 'LA', 'P'):
            rgb_img = Image.new('RGB', img.size, (255, 255, 255))
            rgb_img.paste(img, mask=img.split()[-1] if img.mode == 'RGBA' else None)
            img = rgb_img
        
        # Yeniden boyutlandır
        img.thumbnail((width, width), Image.Resampling.LANCZOS)
        
        # WEBP'ye kaydet
        output = BytesIO()
        img.save(output, format='WEBP', quality=quality, optimize=True)
        
        # Debug print
        dosya_boyutu_kb = len(output.getvalue()) / 1024
        print(f"✓ Resim: {dosya_adi} | İstenen: {width}x{quality} | Orijinal: {orijinal_boyut} | Sonuç: {dosya_boyutu_kb:.2f}KB")
        
        b64 = base64.b64encode(output.getvalue()).decode()
        return f'data:image/webp;base64,{b64}'
        
    except Exception as e:
        print(f"✗ Resim optimize hatası: {dosya_adi} | {e}")
        return ''

Önemli Not

collectstatic komutunu çalıştırmayı unutmayın:

python manage.py collectstatic --noinput

Bu komut, statik dosyaları STATIC_ROOT'a kopyalar ve filter'ın çalışmasını sağlar.

Rate Limit Aşımı Loglama

ratelimit_sinir

django-ratelimit ile birlikte çalışır.
Rate limit aşıldığında (HTTP 429) detaylı güvenlik log'u üretir.

Loglanan bilgiler:

• Client IP (X-Forwarded-For destekli)
• Kullanıcı ID ve username (authenticated ise)
• Path ve HTTP method
• Query string
• Referer
• User-Agent
• Accept-Language
• Host
• Session key
• POST key listesi
• Truncate edilmiş body preview

Kurulum

1) Middleware Ekleyin

settings.py dosyanıza aşağıdaki middleware'i ekleyin
(Genellikle listenin alt kısmında olması önerilir):

MIDDLEWARE = [
    ...
    "django_ratelimit.middleware.RatelimitMiddleware",
]

2) Rate Limit Handler Tanımlayın

RATELIMIT_VIEW = "django_routines.ratelimit_sinir.ratelimit_sinir"

3) Cache Ayarı (Production Önerisi)

django-ratelimit cache tabanlı çalışır.
Multi-worker production ortamda LocMemCache önerilmez.

CACHES = {
    "default": {
        "BACKEND": "django.core.cache.backends.redis.RedisCache",
        "LOCATION": "redis://127.0.0.1:6379/1",
    }
}

Redis veya Memcached gibi paylaşımlı cache kullanılması önerilir.

4) View Üzerinde Kullanım

from django_ratelimit.decorators import ratelimit

@ratelimit(key="ip", rate="3/m", method="POST", block=True)
def iletisim(request):
    ...

Limit aşıldığında otomatik olarak 429 döner ve ratelimit_sinir handler'ı çalışarak detaylı güvenlik log'u üretir.

Sunucu Üzerinde Logging İzleme

sudo journalctl -u gunicorn-ismi -f -o cat | grep rate_limit_sinir

Gereksinimler

• Python 3.10+
• Django 4.2+

Lisans

Apache Lisansı